Φαιστός

Το ανάκτορο και η πόλη της Φαιστού είναι κτισμένη πάνω σε λόφο, με πανοραμική θέα προς όλα τα σημεία του ορίζοντα και κυρίως προς την Ανατολή, το Βορρά και το Νότο. Μπροστά, προς την Ανατολή, απλώνεται σε βάθος 40 χλμ. η πλούσια και καρπερή πεδιάδα της Μεσαράς, που έχει φόντο τα Λασιθιώτικα όρη, δεξιά, προς το Νότο, τα Αστερούσια όρη και αριστερά, προς το Βορρά, υψώνεται ο επιβλητικός όγκος του Ψηλορείτη, με τις κατάφυτες λοφοσειρές στους πρόποδες του. Προς τα ΒΔ απλώνεται το δάσος των αιωνόβιων ελαιώνων και κάτω από τα δένδρα ξετυλίγεται ο Γεροποταμός (ο αρχαίος Ληθαίος) και στο βάθος το Λιβυκό Πέλαγος.

Η Φαιστός ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη μινωική πόλη και αποτελούσε το κέντρο της νότιας-κεντρικής Κρήτης με επιρροή ως τις περιοχές του Αμαρίου και Αγίου Βασιλείου στο Ρεθύμνου, και σε όλο το νότιο τμήμα του Νομού Ηρακλείου.

Η κατοίκηση στη Φαιστό ήταν συνεχής από τη νεολιθική εποχή έως και τα ελληνιστικά χρόνια. Τη μεγάλη της ακμή όμως η πόλη τη γνώρισε κατά τη μινωική εποχή. Τα πρώτα ανάκτορα κτίστηκαν κατά το 1900 π.Χ. περίπου και μαζί με τα γύρω κτίσματα εκτείνονταν σε 18.000 τετραγωνικά μέτρα, έκταση λίγο μικρότερη από αυτή των ανακτόρων της Κνωσού. Καταστράφηκαν περί το 1700 π.Χ. για να οικοδομηθούν αμέσως μετά νέα, επιβλητικότερα και πιο πολυτελή, των οποίων τα αναστηλωμένα λείψανα βλέπουμε στο χώρο σήμερα.

Η μινωική πόλη εκτείνονταν σε μεγάλη έκταση γύρω από τα ανάκτορα. Κατά τον 15ο αι. π.Χ. νέα καταστροφή ισοπέδωσε όλα τα μινωικά νέο-ανακτορικά κέντρα σε όλη τη Κρήτη, συμπεριλαμβανομένου και αυτό της Φαιστού.

Παρ’ όλα αυτά οι κατοίκιση στη περιοχή συνεχίζεται κατά τη διάρκεια των  μυκηναϊκών και γεωμετρικών χρόνων και η Φαιστός γνωρίζει νέα περίοδο ακμής. Παρότι φαίνεται πως το διοικητικό κέντρο της περιοχής μεταφέρθηκε στην Αγία Τριάδα, η Φαιστός συνεχίζει να μεγαλώνει και αποτελεί μια πολυάνθρωπη, πλούσια και δυνατή πόλη-κράτος. Η κυριαρχία της απλωνόταν από το ακρωτήριο Λίθινο μέχρι και το Ακρωτήριο Μέλισσα ενώ διέθετε δύο ισχυρά και πλούσια λιμάνια, τον Κομμό και τα Μάταλα. Κατά τα ιστορικά χρόνια νότια του μινωικού ανακτόρου ιδρύθηκε μεγάλος ναός αφιερωμένος στη θεά Ρέα.

Για πολλά χρόνια βρισκόταν σε αντιπαράθεση για τη κυριαρχία στη περιοχή της Μεσαράς με την άλλη μεγάλη πόλη-κράτος της νότιας κεντρικής Κρήτης τη Γόρτυνα, η οποία τελικά στα μέσα του 2ου αι. π.Χ. την κυρίεψε και την κατέστρεψε εκ θεμελίων.

.