Μινωική Έπαυλη Βαθυπέτρου

Στη θέση «Πίσω Λιβάδια» στη νοτιοανατολική πλευρά του Γιούχτα, αποκαλύφθηκε το Μινωικό Μέγαρο του Βαθύπετρου σε ανασκαφή του 1949 από τον Σπ. Μαρινάτο. Βρίσκεται σε απόσταση τριών χιλιομέτρων νότια των Αρχανών. Η μινωική έπαυλη στο Bαθύπετρο είναι η εγκατάσταση κάποιου τοπάρχη και έχει τα χαρακτηριστικά ενός «μικρού ανακτόρου» με κεντρική και δυτική αυλή, μικρό τριμερές ιερό, τρικιόνια στοά, αποθήκη και εργαστήρια. Φαίνεται ότι το κτίριο δεν τελείωσε ποτέ. Σημαντική είναι η εγκατάσταση σταφυλοπιεστηρίου στη νότια πτέρυγα, ενώ ελαιοπιεστήριο βρέθηκε στην αυλή.

Πρόκειται για μεγάλο κτίριο, σε μερικά του τμήματα διώροφο, με τοίχους καλυμμένους με πολύχρωμο κονίαμα χωρίς τοιχογραφίες. Πιστεύεται ότι χτίστηκε γύρω στο 1600 π.Χ., η οικοδόμηση της κράτησε γύρω στα 30 χρόνια, αλλά τελείωσε μόνο η δυτική πτέρυγα. Καταστράφηκε και εγκαταλείφθηκε το 1550 π.Χ. περίπου και στη συνέχεια επισκευάστηκε η νότια πλευρά του. Μέσα στο μέγαρο βρέθηκε και αποκαταστάθηκε λιοτρίβι και πατητήρι σταφυλιών, ευρήματα που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πιθανόν πρόκειται περί αγροικίας. Επίσης ανακαλύφθηκαν εργαλεία υφαντικής και κεραμικοί τροχοί.

Το μέγαρο έχει κεντρική αυλή, υπόστυλη αίθουσα με τέσσερις τετράγωνους στύλους, αποθήκη με δεκαέξι πιθάρια και ιερό. Ένα από τα πιο σπουδαία κινητά ευρήματα είναι μεγάλος ψευδόστομος αμφορέας με διακόσμηση για τη μεταφορά λαδιού. Ο τύπος του αγγείου αυτού δημιουργήθηκε ειδικά για τη μεταφορά του λαδιού.